Nhảy tới nội dung

Tính công thức Kelly (Kelly criterion)

Công thức Kelly

​

​

100% = mất toàn bộ tiền đặt

​

Nhập tỷ lệ thắng và mức lãi, mức lỗ mỗi lần (hoặc tỷ lệ cược thập phân) để có tỷ lệ Kelly: phần vốn nên bỏ ra mỗi lần để tài khoản tăng nhanh nhất về dài hạn. Công cụ còn tính nửa Kelly, một phần tư Kelly, tỷ lệ lợi nhuận/rủi ro (R:R), tỷ lệ thắng hòa vốn, kỳ vọng mỗi lần và vẽ biểu đồ quy mô vị thế so với tăng trưởng dài hạn.


Cách dùng công cụ tính công thức Kelly​

  1. Chọn cách nhập: Lãi/lỗ % (đầu tư) cho các lệnh mà khi thua không mất hết vốn đặt vào (ví dụ chốt lời +15% và cắt lỗ −5%), hoặc Tỷ lệ cược thập phân (đặt cược) cho kèo hay trò chơi có tỷ lệ cược cố định, thua thì mất toàn bộ tiền đặt, thắng thì nhận tiền đặt × tỷ lệ cược.
  2. Nhập tỷ lệ thắng và mức lãi, mức lỗ (hoặc tỷ lệ cược). Nhập thêm số vốn nếu muốn xem số tiền cụ thể cho mỗi lần.
  3. Bấm Tính toán hoặc Enter. Kết quả gồm tỷ lệ Kelly, nửa Kelly và một phần tư Kelly, cùng tỷ lệ R:R, tỷ lệ thắng hòa vốn, kỳ vọng và mức tăng trưởng bình quân mỗi lần.
  4. Biểu đồ thể hiện quy mô vị thế so với tăng trưởng dài hạn; đỉnh của đường cong chính là tỷ lệ Kelly. Nếu bạn đổi số liệu sau khi tính, kết quả sẽ mờ đi để nhắc bạn tính lại.

Công thức Kelly là gì?​

Công thức Kelly (Kelly criterion) được John Kelly ở Bell Labs công bố năm 1956. Nó trả lời một câu hỏi: khi đã biết xác suất thắng và mức được thua, và có thể lặp lại nhiều lần, mỗi lần nên bỏ ra bao nhiêu phần vốn để tài khoản tăng nhanh nhất về dài hạn?

Đặt quá ít thì tiền tăng chậm. Đặt quá nhiều thì vài lần thua liên tiếp kéo tài khoản xuống sâu đến mức về dài hạn còn lại ít hơn. Công thức Kelly tìm ra tỷ lệ ở giữa giúp tối đa hóa tốc độ tăng trưởng kép dài hạn.

Công thức Kelly khi thua mất hết tiền đặt​

f∗=bp−qbf^* = \frac{bp - q}{b}
  • f*: tỷ lệ vốn nên đặt
  • p: xác suất thắng; q: xác suất thua (q = 1 − p)
  • b: tỷ lệ ăn ròng, số tiền thắng trên mỗi 1 đồng đặt (tỷ lệ cược thập phân − 1)

Ví dụ: tỷ lệ thắng 60%, ăn 1 thua 1 (b = 1): (1 × 0,6 − 0,4) ÷ 1 = 20% vốn mỗi lần.

Công thức Kelly cho đầu tư (lỗ một phần)​

f∗=pa−qbf^* = \frac{p}{a} - \frac{q}{b}
  • a: mức lỗ khi thua (điểm cắt lỗ)
  • b: mức lãi khi thắng (điểm chốt lời)

Khi a = 100%, công thức này giống hệt công thức ở trên.

Ví dụ: tỷ lệ thắng 40%, chốt lời +15%, cắt lỗ −5%: 0,4 ÷ 0,05 − 0,6 ÷ 0,15 = 8 − 4 = 400%. Con số nghe đáng sợ, nhưng đây là quy mô vị thế: mỗi lần thua chỉ mất 5%, nên một lệnh thua tốn 400% × 5% = 20% vốn. Vị thế trên 100% cần dùng đòn bẩy (margin), thực tế hầu như không ai làm vậy, và đó thêm một lý do để chỉ dùng nửa Kelly.

Bảng tỷ lệ thắng và tỷ lệ lợi nhuận/rủi ro (R:R)​

Tỷ lệ R:R = lãi trung bình ÷ lỗ trung bình. Bảng dưới là tỷ lệ Kelly khi thua mất hết tiền đặt (a = 100%); dấu gạch nghĩa là kỳ vọng không dương, không nên đặt:

Tỷ lệ R:RTỷ lệ thắng hòa vốnTỷ lệ thắng 40%45%50%55%60%
1 : 150%———10%20%
1,5 : 140%—8,33%16,67%25%33,33%
2 : 133,33%10%17,5%25%32,5%40%
3 : 125%20%26,67%33,33%40%46,67%

Tỷ lệ thắng hòa vốn = 1 ÷ (1 + tỷ lệ R:R). Với R:R 2 : 1, bạn chỉ cần thắng hơn một phần ba số lần là đã có kỳ vọng dương; với 1 : 1 thì phải thắng hơn một nửa.

Kỳ vọng âm: không nên đặt​

Nếu công thức Kelly cho ra 0 hoặc số âm, lần đặt đó không có kỳ vọng dương. Dù chọn tỷ lệ nào, về dài hạn bạn vẫn thua lỗ, nên lựa chọn tốt nhất là không đặt.

Ví dụ, một kèo có tỷ lệ cược 1,90 mà bạn đánh giá chỉ là 50/50: (0,9 × 0,5 − 0,5) ÷ 0,9 ≈ −5,56%. Trung bình cứ đặt 100 thì mất khoảng 5, đó chính là phần lợi thế của nhà cái. Dùng công thức Kelly chỉ có ý nghĩa khi tỷ lệ thắng bạn ước tính thực sự cao hơn xác suất mà tỷ lệ cược hàm ý.

Vì sao đa số chỉ dùng nửa Kelly​

Tỷ lệ Kelly cho tốc độ tăng trưởng dài hạn nhanh nhất, nhưng tài khoản sẽ dao động rất mạnh:

  • Ước sai tỷ lệ thắng thì trả giá đắt: không ai biết tỷ lệ thắng thật. Ước tính quá cao thì tỷ lệ Kelly ra quá lớn. Đặt nhiều hơn mức Kelly chỉ tăng rủi ro mà không tăng lợi nhuận; ở khoảng gấp đôi tỷ lệ Kelly, tăng trưởng dài hạn về 0, vượt nữa thì về dài hạn sẽ lỗ (xem biểu đồ của công cụ).
  • Full Kelly dao động dữ dội: theo một xấp xỉ lý thuyết phổ biến, đặt đúng full Kelly thì có khoảng 50% khả năng vốn có lúc bị giảm một nửa; với nửa Kelly, khả năng này còn khoảng 12,5%.
  • Nửa Kelly mất rất ít: nửa Kelly giữ được khoảng 75% tốc độ tăng trưởng dài hạn của full Kelly. Với tỷ lệ thắng 60%, ăn 1 thua 1, full Kelly tăng trung bình 2,03% mỗi lần, nửa Kelly 1,52%.

Vì vậy nhiều người chỉ dùng nửa Kelly hoặc một phần tư Kelly, và coi tỷ lệ Kelly là mức trần không được vượt.

Công thức Kelly cho cổ phiếu và ETF​

Lợi nhuận cổ phiếu không chỉ có hai kết quả "thắng bấy nhiêu, thua bấy nhiêu" mà lên xuống liên tục. Khi đó dùng phiên bản liên tục của công thức Kelly:

f∗=μ−rσ2f^* = \frac{\mu - r}{\sigma^2}
  • μ: lợi nhuận kỳ vọng mỗi năm; r: lãi suất phi rủi ro (ví dụ lãi suất tiết kiệm ngân hàng hoặc trái phiếu chính phủ)
  • σ: độ biến động mỗi năm (độ lệch chuẩn của lợi nhuận)

Ví dụ: lợi nhuận kỳ vọng 8%, lãi suất phi rủi ro 2%, độ biến động 20%: (0,08 − 0,02) ÷ 0,2² = 150%, tức về lý thuyết dùng đòn bẩy 1,5 lần; nửa Kelly là 75%, phần còn lại để tiền mặt hoặc trái phiếu.

Kết quả rất nhạy với lợi nhuận kỳ vọng: hạ từ 8% xuống 6% thì tỷ lệ giảm từ 150% còn 100%. Với cổ phiếu, công thức Kelly hữu ích nhất khi dùng làm mức tỷ trọng tối đa cho một vị thế, chứ không phải đáp án chính xác.

Hạn chế của công thức Kelly​

  • Cần biết tỷ lệ thắng và mức lãi lỗ: trò chơi có tỷ lệ cược cố định thì biết trước, nhưng với đầu tư chỉ ước tính được từ lịch sử giao dịch hoặc backtest, và tương lai có thể khác.
  • Giả định lặp lại vô số lần: Kelly tối đa hóa tăng trưởng dài hạn; với số lần ít, kết quả vẫn có thể lệch xa kỳ vọng.
  • Giả định các lần độc lập: nếu các lệnh tương quan với nhau (ví dụ nhiều cổ phiếu cùng ngành), rủi ro thật lớn hơn công thức giả định.
  • Bỏ qua chi phí: phí giao dịch, trượt giá và thuế làm giảm tỷ lệ R:R thực tế, nên hãy trừ chúng trước.

Câu hỏi thường gặp​

Công thức Kelly tính như thế nào?​

Khi thua mất hết tiền đặt, tỷ lệ Kelly = (tỷ lệ ăn ròng × tỷ lệ thắng − tỷ lệ thua) ÷ tỷ lệ ăn ròng. Với tỷ lệ thắng 60%, ăn 1 thua 1: (1 × 0,6 − 0,4) ÷ 1 = 20% vốn mỗi lần. Khi thua chỉ mất một phần, dùng tỷ lệ thắng ÷ mức lỗ − tỷ lệ thua ÷ mức lãi.

Tỷ lệ Kelly âm nghĩa là gì?​

Nghĩa là kỳ vọng không dương, về dài hạn sẽ lỗ, nên công thức Kelly khuyên không đặt. Ví dụ tỷ lệ cược 1,90 với tỷ lệ thắng 50% cho ra −5,56%.

Tỷ lệ Kelly trên 100% nghĩa là gì?​

Nghĩa là về lý thuyết phải bỏ vào nhiều hơn toàn bộ vốn, tức phải dùng đòn bẩy (margin). Điều này hay gặp ở các lệnh cắt lỗ chặt: cắt lỗ 5%, chốt lời 15%, tỷ lệ thắng 40% cho ra 400%. Chỉ cần ước sai tỷ lệ thắng một chút là bị đòn bẩy khuếch đại, nên thực tế hãy dùng nửa Kelly trở xuống và giữ đòn bẩy trong mức chịu được.

Tỷ lệ R:R tính thế nào?​

Tỷ lệ R:R = lãi trung bình mỗi lần thắng ÷ lỗ trung bình mỗi lần thua. Chốt lời 15%, cắt lỗ 5% thì R:R là 3 : 1. Tỷ lệ thắng hòa vốn = 1 ÷ (1 + R:R), nên với 3 : 1, tỷ lệ thắng trên 25% là đã có kỳ vọng dương.

Có dùng công thức Kelly cho kèo có tỷ lệ cược cố định được không?​

Được. Chọn tỷ lệ cược thập phân rồi nhập tỷ lệ cược và tỷ lệ thắng bạn ước tính. Tỷ lệ cược của nhà cái đã gồm phần lợi thế của họ, nên tỷ lệ thắng của bạn phải cao hơn xác suất hàm ý (trên khoảng 52,63% với tỷ lệ cược 1,90) thì kết quả mới dương. Nếu tỷ lệ thắng chỉ là cảm tính, mức đặt tính ra cũng không đáng tin.

Nửa Kelly là gì, vì sao được dùng nhiều?​

Nửa Kelly là đặt một nửa tỷ lệ Kelly. Nó giữ khoảng 75% tốc độ tăng trưởng dài hạn của full Kelly nhưng dao động nhỏ hơn nhiều: về lý thuyết, full Kelly có khoảng 50% khả năng vốn có lúc bị giảm một nửa, nửa Kelly khoảng 12,5%. Vì tỷ lệ thắng rất khó ước tính, đa số dùng nửa Kelly trở xuống.

Công thức Kelly có dùng cho cổ phiếu được không?​

Hữu ích khi dùng làm mức tỷ trọng tối đa cho một vị thế. Với cổ phiếu, dùng phiên bản liên tục (lợi nhuận kỳ vọng − lãi suất phi rủi ro) ÷ độ biến động², nhưng lợi nhuận kỳ vọng rất khó ước tính và kết quả rất nhạy với nó, nên đừng dồn vốn theo con số chính xác.

Công cụ liên quan
  • Tính lãi kép: xem một tốc độ tăng trưởng nhân lên qua nhiều năm ra sao.
  • Tính CAGR: đổi tổng lợi nhuận thành lợi nhuận bình quân năm.
  • Tính IRR: lợi nhuận bình quân năm khi tiền vào ra nhiều lần.