Tính IRR (tỷ suất hoàn vốn nội bộ)
Tính tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) cho khoản đầu tư có nhiều lần bỏ tiền vào và nhận tiền về: dòng tiền theo năm, bảo hiểm nhân thọ tiết kiệm, hoặc dòng tiền theo ngày (XIRR) cho đầu tư định kỳ và góp thêm không đều. IRR là lợi nhuận kép bình quân năm, có tính đến thời điểm của từng khoản tiền.
Cách dùng công cụ tính IRR
Chọn một mục trong Cách tính, nhập số tiền rồi bấm Tính toán hoặc Enter. Kết quả gồm IRR, tổng đầu tư, tổng nhận về và lãi ròng. Nếu bạn sửa dữ liệu sau đó, kết quả sẽ mờ đi và nhắc bạn tính lại.
- Dòng tiền theo năm: tiền bỏ ra nhập vào Đầu tư, tiền nhận về nhập vào Nhận về. Năm 0 là ngày bắt đầu, năm 1 là một năm sau; có thể thêm hoặc bớt năm. Phù hợp với bất động sản cho thuê, trái phiếu hay dự án kinh doanh có dòng tiền hằng năm.
- Bảo hiểm tiết kiệm: nhập phí bảo hiểm mỗi năm, số năm đóng phí, năm nhận tiền và số tiền nhận về; công cụ tự lập dòng tiền từng năm. Phí đóng vào đầu mỗi năm hợp đồng, khoản nhận về được trả vào cuối năm nhận.
- Theo ngày: nhập từng lần mua, nhận cổ tức, bán kèm ngày. Phù hợp với đầu tư định kỳ và góp thêm không đều. Khoản đang nắm giữ thì nhập giá trị hiện tại vào Nhận về với ngày hôm nay.
Nếu chỉ có một lần bỏ tiền vào và một lần nhận về, Tính CAGR đơn giản hơn và cho kết quả giống IRR.
IRR là gì?
IRR (Internal Rate of Return, tỷ suất hoàn vốn nội bộ) là mức lãi suất làm cho giá trị hiện tại ròng (NPV) của mọi dòng tiền bằng 0.
Nói đơn giản, IRR là mức lợi nhuận kép bình quân mỗi năm của khoản đầu tư, sau khi tính đến thời điểm từng khoản tiền vào và ra. Đây là phần mở rộng của lợi nhuận bình quân năm (CAGR): CAGR chỉ xử lý một khoản đầu kỳ và một khoản cuối kỳ, còn IRR xử lý được bao nhiêu khoản ở giữa cũng được.
Công thức IRR
- : dòng tiền ở kỳ t; tiền đầu tư ghi số âm, tiền nhận về ghi số dương
- t: kỳ (năm); kỳ 0 là thời điểm bắt đầu
- IRR: mức lãi suất làm phương trình đúng
Không có công thức giải trực tiếp IRR, phải tính thử: đoán một mức lãi suất, tính NPV, rồi tăng hoặc giảm lãi suất cho đến khi NPV gần bằng 0. Công cụ này trước tiên tìm khoảng mà NPV đổi dấu trong phạm vi −99% đến 10.000%, rồi thu hẹp dần, nên kết quả khớp với hàm IRR và XIRR của Excel.
Ví dụ 1: IRR của bảo hiểm tiết kiệm
Bạn đóng 10.000.000 đồng mỗi năm trong 6 năm (tổng 60.000.000 đồng) và nhận 66.000.000 đồng vào cuối năm thứ 6:
| Thời điểm | Năm 0 | Năm 1 | Năm 2 | Năm 3 | Năm 4 | Năm 5 | Cuối năm 6 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dòng tiền | −10.000.000 | −10.000.000 | −10.000.000 | −10.000.000 | −10.000.000 | −10.000.000 | +66.000.000 |
Tổng lợi nhuận trông như 10%, nhưng IRR chỉ 2,73%, vì khoản phí cuối cùng chỉ được đầu tư một năm. Nếu nhận 72.000.000 đồng vào cuối năm thứ 10, tổng lợi nhuận là 20% nhưng IRR lại giảm còn 2,45%.
Lãi suất minh họa hay lãi suất cam kết của hợp đồng không phải lợi nhuận thực; dùng IRR mới so sánh công bằng được với lãi tiết kiệm ngân hàng. Cũng lưu ý rằng nếu hủy hợp đồng sớm, giá trị hoàn lại thường thấp hơn số phí đã đóng, nên IRR có thể âm.
Ví dụ 2: nhận một khoản cố định mỗi năm
Bạn đầu tư 100.000.000 đồng và nhận 30.000.000 đồng vào cuối mỗi năm trong 5 năm tiếp theo (tổng 150.000.000 đồng):
| Thời điểm | Năm 0 | Năm 1 | Năm 2 | Năm 3 | Năm 4 | Năm 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Dòng tiền | −100.000.000 | +30.000.000 | +30.000.000 | +30.000.000 | +30.000.000 | +30.000.000 |
IRR khoảng 15,24%. Lấy tổng lợi nhuận 50% chia cho 5 năm được 10% là đánh giá thấp, vì mỗi năm đều có một phần tiền được trả về sớm.
Ví dụ 3: dùng XIRR cho đầu tư định kỳ hoặc góp thêm không đều
Bạn đầu tư mỗi lần 10.000.000 đồng vào ngày 2 thg 1, 2024, 1 thg 7, 2024 và 2 thg 1, 2025 (tổng 30.000.000 đồng); đến ngày 2 thg 1, 2026 giá trị là 36.000.000 đồng:
- Tính XIRR theo ngày: IRR ≈ 12,80%
- Nếu coi cả 30.000.000 đồng được đầu tư ngay ngày đầu và tính CAGR trong 2 năm thì chỉ được 9,54%, thấp hơn thực tế vì hai khoản sau được đầu tư trong thời gian ngắn hơn
Trong công cụ, chọn Theo ngày và nhập ngày cho từng khoản.
Cách tính IRR và XIRR trong Excel
| Trường hợp | Công thức Excel / Google Sheets |
|---|---|
| Các kỳ cách đều (năm, tháng) | =IRR(dãy tiền) |
| Ngày không đều | =XIRR(dãy tiền; dãy ngày) |
| Đổi IRR tháng ra năm | =(1+IRR(dãy tiền))^12-1 |
Lưu ý:
- Tiền đầu tư ghi số âm, tiền nhận về ghi số dương, cần ít nhất một khoản mỗi loại. Dấu phân cách đối số là
;hoặc,tùy cài đặt vùng của máy. IRRtrả về lãi suất mỗi kỳ. Với dòng tiền hằng tháng, dùng công thức trên để đổi ra năm. Ví dụ góp 1.000.000 đồng mỗi tháng trong 12 tháng, cuối kỳ có 13.000.000 đồng thì IRR tháng khoảng 1,23%, tức khoảng 15,74% mỗi năm.XIRRtrả về luôn lãi suất theo năm, tính một năm 365 ngày.
Chọn IRR hay CAGR
| IRR (tỷ suất hoàn vốn nội bộ) | CAGR (lợi nhuận bình quân năm) | |
|---|---|---|
| Dữ liệu cần có | Số tiền và thời điểm của mọi khoản vào, ra | Giá trị đầu, giá trị cuối và số năm |
| Có tiền vào ra ở giữa | Xử lý được | Không xử lý được |
| Cách tính | Tính thử đến khi NPV = 0 | Thay thẳng vào công thức |
| Phù hợp với | Bảo hiểm tiết kiệm, đầu tư định kỳ, bất động sản cho thuê, dự án | Đầu tư một lần, chỉ số, tăng trưởng doanh thu |
Chỉ có một lần vào và một lần ra thì IRR và CAGR cho cùng kết quả; khi có tiền vào ra ở giữa, hãy dùng IRR.
Hạn chế của IRR
- Có thể có nhiều nghiệm: khi dòng tiền đổi dấu nhiều hơn một lần (ví dụ góp thêm giữa chừng), có thể có từ hai IRR trở lên. Công cụ này hiển thị nghiệm gần 0 nhất, nên cần đọc kết quả cẩn thận.
- Giả định tiền nhận về được tái đầu tư với cùng mức lãi: với khoản đầu tư có IRR cao, tiền nhận về giữa chừng chưa chắc tìm được chỗ sinh lời tương đương, nên lợi nhuận thực có thể thấp hơn.
- Không xét quy mô: khoản nhỏ có IRR cao chưa chắc kiếm được nhiều tiền hơn khoản lớn có IRR thấp hơn một chút; hãy xem cả lãi ròng.
- Phụ thuộc vào thời điểm bạn nhập: chế độ theo năm giả định mọi khoản tiền vào ra ở đầu hoặc cuối năm; khi ngày thực tế lệch nhiều, XIRR chính xác hơn.
Câu hỏi thường gặp
IRR là gì?
IRR (tỷ suất hoàn vốn nội bộ) là mức lãi suất làm cho giá trị hiện tại ròng (NPV) của mọi dòng tiền trong khoản đầu tư bằng 0. Có thể hiểu đó là lợi nhuận kép bình quân mỗi năm sau khi tính đến thời điểm từng khoản tiền vào và ra. IRR dùng được cho khoản đầu tư có nhiều lần vào ra như bảo hiểm tiết kiệm hay đầu tư định kỳ.
Tính IRR như thế nào?
Không có công thức giải trực tiếp; IRR được tìm bằng cách tính thử mức lãi suất làm tổng dòng tiền ÷ (1 + IRR)^t bằng 0. Thực tế, hãy dùng công cụ tính IRR hoặc hàm =IRR(dãy tiền), =XIRR(dãy tiền; dãy ngày) trong Excel, ghi tiền đầu tư là số âm và tiền nhận về là số dương.
Tính IRR của bảo hiểm tiết kiệm thế nào?
Ghi phí bảo hiểm mỗi năm là số âm, khoản nhận về cuối cùng là số dương rồi tìm IRR. Ví dụ đóng 10.000.000 đồng mỗi năm trong 6 năm và nhận 66.000.000 đồng vào cuối năm thứ 6: tổng lợi nhuận 10% nhưng IRR chỉ khoảng 2,73%. Chế độ Bảo hiểm tiết kiệm của công cụ này tính ngay từ phí, số năm đóng phí, năm nhận và số tiền nhận.
IRR và CAGR khác nhau thế nào?
CAGR chỉ dùng giá trị đầu và cuối, phù hợp với khoản đầu tư một lần. IRR tính đến số tiền và thời điểm của mọi khoản vào ra, phù hợp với khoản đầu tư có góp thêm hoặc rút ra giữa chừng. Nếu chỉ có một lần vào và một lần ra, hai cách cho cùng kết quả.
Đầu tư định kỳ nên dùng IRR hay XIRR?
Nếu các kỳ cách đều, có thể dùng IRR, nhưng kết quả là lãi suất mỗi kỳ (ví dụ mỗi tháng), cần đổi ra năm bằng (1 + IRR tháng)^12 − 1. Khi ngày không đều hoặc có góp thêm bất thường, XIRR chính xác hơn vì dùng ngày thực tế, và kết quả đã là lãi suất theo năm.
IRR bao nhiêu là tốt?
Ít nhất phải cao hơn mức lợi nhuận phi rủi ro bạn có thể có, như lãi tiết kiệm ngân hàng hoặc trái phiếu chính phủ. Với cổ phiếu, quỹ, hãy so với lợi nhuận bình quân năm của VN-Index cùng giai đoạn. Với bảo hiểm tiết kiệm, còn phải tính khoản lỗ nếu hủy hợp đồng sớm và thời gian tiền bị giữ lại.
- Tính CAGR: lợi nhuận bình quân năm từ giá trị đầu, giá trị cuối và số năm (hoặc ngày).
- Tính lãi kép: xem tiền tăng thế nào với một mức lãi, có góp định kỳ.